KÜLTÜR ÇAPASI ve ÇÖP TORBASI
Pazartesi, 16 Ocak 2012 16:44 | | 
| 
| 
| |
Kürtlerin geleneksel anlayışında, toplumun motivasyonununu düzeltmeye yönelik çoğu kültürel öğelerin taşıyıcılığı hep hafiflik olarak algılanagelmiştir....
Masalcılık, dengbejlik, entruman çalmak, govend oynamak gibi şenlik etkinlikleri ise hep ciddiyetten uzak hafif etkinliklerden sayılırlardı.
...
Siz bakmayın dengbejliğin ve gewendeliğin günümüzde para ettiğine, rağbet gördüğüne...
...
Eskiden "Gewende" kelimesi birini azarlamak için hakaret amacıyla kullanılırdı...
...
"Dengbejin en iyisi, en ahmak olanıdır." diye tabir edilirdi...
...
Kürtçe literatüründe, aslında (Govend yapan kişi) "Dansçı" anlamına geldiği halde çoğumuz bu "Gewende" kelimesini; serseri, soytarı, kopuk gibi anlamlara gelen bir hakaret kelimesi olarak algılar ve kullanırdık ve hala da o anlamıyla kullananımız vardır.
...
Çingeneler olmasaydı ıslıktan ve çobanlarımızın çaldığı kavaldan başka enstruman da tanımazdık.
...
Kaval çalmak yine neyse de; ıslık çalmak tamamen hafiflikti...
...
Şunu da hiç unutmayalım ki; çoğu şiir fıkra ve de "Leqmatık" diye tabir ettiğimiz hiciv öğelerimizin günümüze taşınmasını da yine çingenelere borçluyuz.
...
Koskocaman dengbejimiz Şakıro bile geçimini sağlayabilmek için sıradan bir zanaatkar gibi şehir şehir, köy köy, kapı kapı dolaşıp adeta bir çerçi gibi klamlarını dillendirip pazarlardı; ve karşılığında da nafakasını kıt kanaat temin ederdi.
...
Onca değerli kılamlarını da çoğunlukla bir sakız fiyatına, bir çengelli iğne fiyatına ya da bir cep aynası fiyatına dilden çıkarırdı.
...
Şakıro'nun bir röpertajında okumuştum; diyordu ki "Ustam Reso açlıktan öldü!"
Ki; ustası Reso Kürt sözlü kültürü için tek başına ayaklı ve devasa bir kütüphaneydi.
...
Ustası Reso'nun repertuarında yüzlerce 'klam' vardı; ki bunların bazıları normal standartlara uygun olsa da, bazılarının okunması saatlerce süren şarkılar, bazıları ise günler boyu süren destanlardı.
...
Bunların bazıları günümüze de ulaşmış bulunuyor.
(Ayrıca Reso'nun bir çok klamını barındıran, teknik nedenlerle henüz yayınlanmamış ve yine de teknik düzenlemelere muhtaç olup yayınlanmayı bekleyen kasetlere kaydedilmiş seslerin varlığından da haberdarım)
...
Ustası Reso'nun açlıktan ölmesinin nedeni; artık aşırı gururundan mıydı, yoksa yükünün kapı kapı dolaştırılmak için taşınamayacak kadar ağır oluşundan mıydı?...
...
Her nedendiyse Ulu dengbejimiz Reso'nun, malını pazarlıyamamaktan dolayı aç kaldığı da aşikar bir gerçekti.
...
Ozanlarımız açlıktan ölüme mahkum olur, kültürel öğelerimizi taşıyanlar itibarsız ve hafif insanlar olarak algılanırken; çoğu zaman hiç hakkı olmadığı halde, sırf dişli oluşundan dolayı güçlü olanlarımızı ise el üstünde tutarız...
...
Böylesi bir anlayışın gözlerimize ayarı bozuk gözlük gibi takılması ve bakış açımızda kırılma yaratmasının nedeni; belli ki bazı sapkın anlayışların toplumsal degerlerimize sinip degerlerimiz üzerinde tahribat yaptıklarına delalettir.
...
Biz bu değeryargılarımızı gözden geçirip, düzeltmedikçe; Kürtler için özgürlük de, demokratik bir toplumsal yapı da, uygar bir yaşam da sözkonusu bile olamaz.
...
Kendi ulusal ve toplumsal deger yargılarımıza elbette ki sahip çıkmalıyız; ama aynı şekilde kendi ulusal ve toplumsal degerlerimize bulaşan sapkın anlayışları da degerlerimizin arasından çapalayıp, ayıklamayı titiz bir bahçıvan gibi kendimize vazife bilmeliyiz...
...
Değer yargılarımızın arasına karışıp ayrık otları gibi duran bu anlayışları çapalayıp, ayıklamadıkça, özgürlük demokrasi ve uygarlık mücadelesinde bu ayrık otları her seferinde ayaklarımıza dolanıp bizi mücadeleden alıkoyarlar, saptırırlar.
...
Anlıyacağınız; özgürlük demokrasi ve uygarlık mücadelesi veren her Kürdün elinde; toplumsal değerlerimiz üzerinde bu tür sapmalar yaratan ve motivasyonumuz üzerinde olumsuz etki eden ayrık otlarını temizleyip atmak için; bir çapa ve bir de çöp torbası bulundurması elzemdir...