Özgür Düşünme ve Tartışma Platformu!..

Suriyeli muhalifler: Türkiye NATO için devreye girsin
- TUĞBA TEKEREK -

Suriyeli muhalif İmadi, Kosova örneğini vererek NATO’nun BM kararı olmadan tampon bölge için karar almasını istedi

Suriye muhalefetinin önde gelen isimlerinden eski diplomat Muhammed Bessam İmadi, Kosova örneğinde olduğu gibi NATO’nun BM onayı olmadan tampon bölge kararı alabileceğini belirterek “Türkiye’nin NATO’yu ikna etmesini umuyoruz” dedi. Son olarak İsveç Büyükelçisi olarak görev yapan, yaklaşık bir ay önce Suriye’yi terkedip, İstanbul’da yaşamaya başlayan Suriye Ulusal Konseyi (SUK) Dış İlişkiler Komitesi Üyesi İmadi, Taraf ’a muhaliflerin Türkiye’den ve dünyadan neler beklediğini anlattı.

Suriye’de ne rejim protestoları bastırabiliyor ne de protestocular Esad’ı devirebiliyor. Bu denge durumu nasıl muhaliflerin lehine değişebilir?

Bir yanda rejimin ve güvenlik güçlerinin şiddeti, diğer yanda halkın barışçıl devrimi. Denge bu iki güç arasında. Bunu kırmakta en canalıcı adım sınırda tampon bölge kurulması olacak. Türkiye ya da Ürdün sınırında ya da her ikisinde birden. Bu, rejimin vahşetinden daha çok insanın kaçmasına, özellikle de askerlerin ordudan ayrılmasına imkan tanıyacak.

Suriye, sınırları içinde bir tampon bölgeye razı olmayacak ve bu bir askeri çatışma anlamına gelecek...

Suriye’nin başka seçeneği yok. Suriye ordusu düşünüldüğü kadar güçlü değil. Hür Suriye Ordusu yalnızca kalaşnikoflarla ve tabancalarla, düzenli orduyla mücadele edebiliyor. BM ya da NATO’nun desteklediği güçlü bir devlet, tampon bölge kurmakta sorun yaşamayacak. Ürdün’ün bunu yapmasını bekleyemeyiz, çünkü NATO üyesi değil. Türkiye ise NATO’nun bir parçası.

Tampon bölgenin ayrıntılarını Türk yetkililerle konuştunuz mu?

Bu mesele, Türk yetkililere iletildi. Ama Türkiye’nin bunu tek başına yapmamasını anlıyoruz, uluslararası destek olmalı. Benim gördüğüm kadarıyla Avrupa ve Amerika, Libya deneyiminden sonra buna pek istekli değil.

Uluslararası toplumun destek vermesi halinde, Türkiye tampon bölge için ikna olmuş durumda mı?

Türkiye’nin Suriye’nin istikrarı konusunda çok fazla çıkarı var, insanî olarak ama aynı zamanda ekonomik, siyasî ve kültürel olarak... Ülkeler çıkarına göre hareket eder. Türkiye’nin, 900 km’den fazla sınırı var Suriye’yle... Aynı zamanda Arap dünyasına açılan kapısı... Ama bu, sadece Türkiye’nin kararı değil. Eğer şu anda bir şey yapmazsa bu gayet anlaşılır. Ama Türkiye’nin NATO’daki diğer üyeleri bir şey yapmak için ikna etmesini umut ediyoruz. Çünkü BM’yi beklemek çok uzun zaman alacak. Daha önce Kosova’da ve başka yerlerde oldu; NATO, BM kararı olmadan bir şey yapabilir. Koşullar uygun olduğunda belki Türkiye bir şey yapacak ama şu an değil.

Henüz çatışmalar nedeniyle akın akın Suriye’den göç eden insanlar yok. Sizce tampon bölge için şartlar oluştu mu?

Geç bile kalındı. Tampon bölge açın ve ne çok insanın, özellikle memurun geldiğini görün.

Esad rejiminin bitirilmesinde askeri darbe de bir seçenek mi?

Bir seçenek ama henüz gerçekleşmiyor. Bunu ümit ediyorduk. Suriye’de böyle girişimler olduğunu duydum. Teyit edemediğim birçok söylenti var. Eski Savunma Bakanı’nın - yerine başka biri atandı- bir darbe girişimi nedeniyle öldürüldüğü söyleniyor. Orduda ciddi bir huzursuzluk var ama darbe girişimi kolay değil.

Bazı Kürt grupları, muhalefetle birlikte hareket ediyor bazıları da rejimle işbirliği halinde. Kürtlerin tamamen rejimle bağlarını koparıp, etkili bir şekilde muhalefete katılması Suriye’deki gidişatı değiştirir mi?

Suriyeli Kürtler... Aslında biz onlara Kürt asıllı Suriyeliler demeyi daha çok seviyoruz. Çünkü Suriye’de farklı arka planlardan gelen pek çok Suriyeli var ve hepsi Suriyeli. Kürt asıllı Suriyeliler başından beri devrime katılıyor. Onlar arasında da az sayıda rejimi destekleyenler var. O nedenle sizin söylediğiniz gibi bir şey olmayacak. Çünkü muhalefete daha fazla nasıl katılabileceklerini bilmiyorum.

Örneğin Kürt şehirlerinde büyük gösteriler olmuyor.

Gösterilerin ne kadar büyük olduğunu bilmiyorum ama rejimle ittifak halindeki bazı partilerin gösterileri engellediğini duydum.

PKK’ın Suriye kanadı PYD’nin gösterileri engellediği söyleniyor.

Evet, benim de duyduğum bu... Ben bu partinin lideri Salih Muslim’le konuştum, suçlamaları reddetti. Dedi ki “Hayır, biz muhalefetle beraberiz.” Söylediği buydu.

SUK’un, Esad sonrasında Kürtlerin olası bir federasyon talebine karşılık tavrı nedir?

Hiç kimse gelecekten sözedemez şu anda. Tüm meseleler, rejim düştükten sonra seçimle gelecek hükümetin meselesi. Öte yandan Esad’ın son dönemde Kürtlere verdiği haklar zaten onların hakları. Suriye’de Ermeni okulları var. Kürt kökenli Suriyelilerin neden Kürtçe öğreten okulları olmasın, Arapça’nın yanı sıra tabi. Onlar da herkes gibi kültürel, siyasi, dini haklarını kullanabilmeliler. Buna karşı değiliz tam aksine bunun için mücadele ediyoruz.

Arap Ligi’nin Suriye’ye gönderdiği gözlemci heyeti pek çok noktada eleştiriliyor. Sizce problem heyetin çalışma yönteminde mi kendisinde mi?

Kendisinde. İnsan Hakları İzleme Komitesi, çok saygın bir kuruluş, görgü tanıklarıyla durumu ortaya koydu. BM Güvenlik Konseyi, Suriye rejiminin vahşetini kınadı. Gözlemciler şimdiye kadar kanıtlanandan daha fazlasını kanıtlayamaz. Bunu Arap ligindeki bazı ülkeler istedi diye yapıyorlar. Gözlem heyeti gönderilmesi zaman kaybı değil can kaybı. Suriye’de her gün sayısı 50’yle 100 arasında değişen insan öldürülüyor. Bir ay içinde kaç insan öldürülecek görelim.