MEHMET YILDIZ-RÖPORTAJ-REA HAQ
Dursun Ali Küçük-Alevilik genelde konuşulur.
Dersim- Koçgiri Aleviliği olan Rea Haq tarihi ve kökenleri hakkında bizleri bilgilendirir misiniz?
Mehmet Yıldız: Raa Haq veya Raa Xızır Dersim’in inanç sistemidir. Koçgiri Dersim’dir. Dersim en az 1514’ten beri Aleviliğin kalesidir. Dersim inancının tarihi köklerinin nereye dayandığını tarihçilere, ancak gerçekten araştırmacı olan tarihçilere bırakalım. İnsanlar Türkiye’de çok kolay tarihçi oluyorlar. Gerçeğe saygısı olmayan bir dizi yazar tarihçilik adına politik düşüncelerini veya önyargılarını tarih olarak sunuyor. Dersim inancını Hallâc-ı Mansûr’a yani “Enel Hakk” (Ben Hakkım) öğretisine dayandıranlar da vardır. Hallac'ın büyükbabasının Zerdüşt inancına mensup olduğu da söylenmektedir. Tarihi bağlantıları bir tarafa bırakarak içerik üzerinde durmamız halinde “Enel Hakk” öğretisiyle Dersim Aleviliği arasındaki paralellikler inkar edilemez.
Dursun Ali Küçük-Rea Haq nedir, inanışı, felsefesi, kültürü, tanrıya yaklaşımı, örf ve adetleri nasıldır? Rea Haq Alevilik içinde sayılmaktadır. Örneğin diğer Alevi ekolleri ve Bektaşilik ile farkları nedir?
Mehmet Yıldız: Raa Xızıri İslam dışıdır. Kerbela hadisesi Dersim inancını İslam’a bağlamıyor. Muhammed’in peygamber olarak görülmesi de. Kuran okunmadan veya hiç başvurulmadan kabul edilmiştir. Üstelik Sünnilerin kullandığı Kuran’ın orijinal Kuran olmadığı iddia edilmiştir. Dersimliler camiye gitmez, namaz kılmaz ve Ramazan orucunu tutmazlar. Dersim bir ziyeretler diyarıdır. Dersim başkasının kutsallığına inanmak yerine, kendini kutsal ilan etmiştir. Günahları su, suyu toprak ve toprağı ateş temizler. Haq insanın kalbindedir veya ben Hakkım.
Bektaşiliğin nereye konulması gerektiğini Bektaşilere bırakalım. “Bilimsel araştırmacılık” veya “tarihçilik” adına insanlara kimlik biçme küstahlığından vaz geçilmelidir. Yarı cahillerin bu türden küstahlıklarına en çok Dersimliler maruz kalıyorlar. Biz bizi tarif ederken bırakalım diğerleri de kendi yerlerine belirlesinler. Dersim Aleviliği veya Raa Xızır bağımsız bir dindir. Bektaşilikle ortak yanları varsa bile bu sadece sınırlı bir ortaklıktan ibarettir.
Dursun Ali Küçük-Dersim Aleviliği ile Kürdistan’ın diğer bölgelerindeki Alevilik arasında ne farklar var ve birlik, ortak tutumlar nasıl sağlanabilir?
Mehmet Yıldız: Dersim Dersim Aleviliğinin merkezidir. Dersim Aleviliği çevreye buradan yayılmıştır. Tersi bir durum kesinlikle söz konusu değildir. Dersim uzun bir tarihi olan bir ülkedir. Dersim hiçbir yerin parçası değildir. Dersim’i çevreleyen Ermenistan kayboldu. Şimdi sıra Dersim’e geldi. Dersim’in yok edilmesine karşı direneceğiz.
Dursun Ali Küçük- özellikle Bektaşilik ve Rea Haq aynımıdır, aynı değilse neden?
Mehmet Yıldız: Bizi bizden uzaklaşmaya iten her şey kötüdür. Bektaşilik bizim dinimiz değildir.
Dursun Ali Küçük-devletin Alevi açılımı var ve tartışılıyor. Kürt açılımı ile Kürtler nasıl devlet Kürdü yapılmak isteniyorsa, Alevi açılımı ile Alevilerin devlet Alevisi yapılması doğru mu?
Mehmet Yıldız: Hakların genişletilmesi çabalarını desteklemek gerekir. Haklar kullanılırsa gerçekten hak olurlar. İnsan kişiliğine sahip çıkmak isterse hiç kimse onu aldatamaz. Kişiliksiz davranan toplumlar köle olurlar. Hareket özgürlüğü artsa bile bu durumda gerçek bir özgürleşme sağlanmaz. Alevi üzerindeki baskıların kalkmasıyla birlikte devletçi olursa kimliğini yitirmiş olur. “Devlet Alevisi” İzettin Doğan Aleviciliğini benimsemiş olur. Ben buna TSK Aleviciliği diyorum. M. Kemal ve Hazreti Ali veya 12 imam kombinasyonunu dinsel olmaktan ziyade politik buluyorum. Öte yandan, devlet Kürdü ile kastedilen kesimin kim olduğunu bilmiyorum. Korucular devlet Kürtleri. Ancak ortalama Kürt köylüsünü nereye koymak gerektiği konusunda bir fikrim yoktur. Özgürlüklerin genişletilmesi, bir hukuk devletinin kurulması, insan haklarına ve demokrasiye saygı gibi taleplerle ortaya çıkan bir Kürt kitlesi yoktur. Apo’nun kişisel sorunlarıyla ilgileniyorlar. Kürt halkı demokrasi hareketinin başını çekmiyor. Bunu bir yana bırakın, bu konuda AKP’ye bile yardımcı olmuyor. Devlet Kürdü kim? Devlet Kürdü olmayan Kürt nerede duruyor?
Dursun Ali Küçük-Devletin Alevi açılımı neyi içeriyor, bazı iyileştirmeler yapılarak Aleviliği başka bir biçimde eritmemi? Veya nedir, yararları ve tehlikeleri neler?
Mehmet Yıldız: Aleviler genişletilen hakları sonuna kadar kullanmalı ancak İttihat Terakki, Komitacılık, Teşkilatı Mahsusa, Ermeni soykırımcılığı, Dersim soykırımcılığı gibi bir gelenekten gelen devletten olmamalıdırlar. Aksi halde kimliklerini yitirirler veya yeni bir kimlik sahibi olurlar.
Dursun Ali Küçük-Aleviler cephesinde somut ve ortak bir çözüm hala görünmüyor. Çözüm için çeşitli yaklaşımlar bulunuyor. Rea Haq veya Dersim Aleviliğinin çözüme yaklaşımı ve kendi çözümü nedir?
Alevilerle ortak neler yapabilir, kendi özgün inanışı açısından neler yapmalıdır?
Mehmet Yıldız: Raa Haq veya Raa Xızır hukuk devleti, demokrasi ve insan haklarına dayanıyor. Dersim kendi sorunlarını çözmek için Türkiye’nin demokratik bir hukuk devleti olmasını istiyor. Dersim otonom olmak zorundadır. Dersim kendi kültürünü korumakta ısrar ederken bunun komşuları için de çok yararlı olduğunu biliyor. Dersim en az 400 yıl boyunca mülti-kültürel ve mülti-etnik olarak yaşamıştır. Dersim’in modeli insan hakları, demokrasi ve hukuk devletine dayanıyor. Dersim’in tarihsel önerisi de buydu. Dersim’den öğrenmek yerine onu katletmeyi tercih ettiler. Dersim’in çözüm önerisi değişmedi.
Dursun Ali Küçük: Rea Haq konusunda sorularımıza cevap verdiğiniz için teşekkürler.
Mehmet Yıldız: bende teşekkür ederim.


