Özgür Düşünme ve Tartışma Platformu!..

Seyîdxan Kurij/ Se ke yeno zûnayiş desî aşmê  teşrîne de Meclîsa Tirkîye de persa kurd ser minaqaşa virazîya. Tîya de hema -  hema pîyerê partîyan persa kurd ser vînayê xo ardî ziwan. Partîya Mustafa Kemal, CHP zî persa kurd ser vînayê xo ardî ziwan.  Vînayê CHP verfekî partî û ardimcîyî  Deniz Baykal Onur Oymen ardî ziwan.
    Meclîs de qisêkerdişî Onur Oymen Tirkîye de sey erdlerzî tesîr kerd. Zafê rojnamewan û nuştoxî heyret myan de mendî, yanî şaş bîy. La tîya çîko ke ma şaş bikero çînî yo. Onur Oymen sey vengî waharî xo qisêkerd. Yew partî û serekî ey ke qetilkerdişî Kurdan, benate ra wedartişi Kurdan xo re kerdib armanc, normalo ke ewro zî na polîkaya xo birûmno.

 Xora cuwa pey zî Onur Oymen her wext û her platform de vûno ke ez wahar Mustafa Kemal vecîyaya, mi tewrê Mustafa Kemal ard ziwan. Pekî çi ra taye  dormareyî çepgîr û lîberal bi no qisêkerdişî Oymen şaş bîy. Çi gûne ke heta ewro zî yew qismî çepgiran û lîberalan Mustafa Kemal û Kemalîzm hol nesinasnayo. Per bîn ra zî nê dormareyan zî Mustafa Kemal xo çim de hend kerdo gird ke neşkenî qebûl bikerî ke Mustafa Kemal qetlîam kerdo, jenosîd kerdo. Esas Onur Oymen yew per ra zî va ke qral zit o. Yanî eger şima Kemalîstî, şima waharî Mustafa Kemal vecîyenî,  rayerî Mustafa Kemal no yo.
Onur Oymen se vatibî?  Onur Oymen meclîs de bi kilmkî îna vatibî, „ Wextî serewedartişî Şêx Seîd de zî , serewedartişî Dersim de zî dadî bermayîbî, la Mustafa Kemal nevatibî, wa dadî mebermî, Mustafa Kemal bi eşqîyayana mizakere nekerdibî. Mustafa Kemal heqî înan ra amebî“.
O wext dewleta Tirk sekerdib? Se ke şima zûnî 8 Sibat de Pîran de yew provakasyon ser Şêx Seîd û embazî ey mecbur mendib ke xo verbidî. Aşmê Nîsan de Şêx Sêîd û yew qisim serkarî kurdan tepişîyayî. 29î aşmê Hezîran de Şêx Seîd bi 47 embazanî xo ya Amed de ame îdam kerdiş. Şêx Seîd  û embazî ey mehkemaya bê edalet de amê mehkema kerdiş. Ê ne eşkayî xo midafa bikerî, avûkatî înan çînîyeb. La esas şikîyayişî xoverdayişî kurdana pey, eskeranî Dewleta Tirk, ordîyî Mustafa Kemal kot mîyanî bajar û dewanî Kurdîstan, kam kotî înan feka, înan benate ra darit we. Înan dewî vêşnayî, cinîyî, qicî, pîrî, kalî yewver qirkerdî.  Kurdî ke teslîm bîy, yanî hesîrî bî, nê zi ameyî kiştiş. No sîstematîk yew jenosîd bî. Bi no qede bi hezaran Kurdî ameyî kiştiş. No jenosîd hêna zaf Çolîg, Palî, Depe, Darahenî, Lîce, Pîran, Hêni û taye cayanî bînan de bi.  Cuwa pey zî yê mendê surginî rojawanî Tirkîye kerdî. Dewlet waşt înan zî asîmîle bikero. No rid ra ê rojawanî Tirkîye de neşkayi yew ca de pîya bimanî. Dadî –babî û qicî , merdimî yew bînan yew bîn ra kerdî cîya.
Dêrsim de se bi? Qetlîam ke dewleta Tirk terteleyî Şêx Seîd de kerdib, eynî o qeyde qirkerdiş Dêrsim de zî virazîya. Seyîd Riza û embazî xo bi yew mehkimaya sehte ameyî dardkerdiş. Goreyî vîrameyenî Îhsan Sabrî Çaĝlayangil gereka roja bîn Mustafa Kemal Amed ra biamenî Xarpêt. Bi tehmînane ke bêlka şarî Kurd şuyero Îstasyonê Xarpêt û Mustafa Kemal ra efî Seyîd Riza û embazanî ey biwazo, Îhsan sabrî Çaĝlayangil a şew şino keyeyî dozgerî û ey ûno meydanî Xeleyî ( Buĝday Meydani). Roja bîn penî hefteyî yo, mesayî çînî ya. A sehet zî sehetê mesayî nîya. Eslê xo de ne dozger, ne zî hakim a sehet neşkeno qerar bido. Bê huquqîyê na mehkema hend zî nîya. Seyîd Riza pîr o, no ridra neşkeno bîyero dard kerdiş. Lacî Seyîd Rizayî zî hama qic o, no ridra neşkeno bîyero dard kerdiş. La na mehkema serranî Seyîd Rizayî ûno war û ê lacî ey zî kena gird û no qede her di yan zî îdam kenî.
Se ke dinya alem zûna dewlete Dêrsim de bi sîstematîk Kurdan qir kena. Bi hezaran însanan meydanî dewan de ûna pîyeser û, cînîyan, qican, kal û pîran pîyer pîya qetil kena. Hancî Îhsan Sabrî Çaĝlayagîl vûno, „ Cînî, qicî, kal û pîrî kerdî maxarayan û bi qazanî kîmyevî qir kerdî“. Bi humaranî resmî Dêrsim de 13 hezar û 160 sîvîl ameyî kiştiş û 11 hezar û 818 kesî zî ameyî surgun kerdiş.
Bi rastî wext ke ma raya peroyî Tirkîye bîgeri xo çiman ver, bi hususî zî medya verba no diskurso (soylem) faşist hol yew îmtîhan da. Zafê roşnvîranî çepgîr, lîberal û demokratan nê vateyî Onur Oymen rexne kerdî. Bi no minasebet jenosîdî Dêrsim zî rayna ame rojev. Dêrsim seri raporî amê çap kerdiş, roportajî virazîyayî. La tîya de rolî Mustafa Kemal ser neyeno vindertiş. Çimkî Mustafa Kemal hama zî tabu yo.
Dewlet myanî Kurdanî sunîyan de o qede propganda kerdo ke mesûlî qir kerdişî Palî, Çolîg, Pîran Agirî û ê cayanî bînan Îmet Înönu yo. Myanî Kurdanî Elewîyan de zî o qede propaganda ameyo kerdiş ke mesûlî qir kerdişî Dêrsim Celal Bayar o. Halbukî wextî qirkerdişî Agirî û Zîlan de serekî Qurmaya peroyî Fevzî Çakmak o. 1920 ra heta 1938 Cumhurîyetî Tirkîye de Mustafa Kemal tek hakîm o, her çî ho destî ey de yo, o waharî yew kudreto mutlaq o. O Ebedî Şef o. Koçgîrî ra heta Dêrsim mesulî pîyerê jenosîdanî Kurdan Mustafa Kemal o. Çi gune ke nê seranî peyinan yew polîtîkwano Kurd zî her tim xîret keno ke Mustafa Kemal pak bikero. O zî vûno ke Mustafa Kemal demokrat bi, ey newaşt Kurdan qir bikero, ey waşt heqî kurdan bido, la merdimanî dormareyî ey neverda. No zî yew îluzyon o, yew xapînayiş o.
Mustafa Kemal meclîs de akerde vûno, „ Dersim sereyî sûrbine yo, gereka na sûrbin kok ra bîyero ti ra kerdiş. Ez mesulîyetê gena xo ser, piryedene“. Hancî qetlîamî Dêrsima pey Mustafa Kemal Xarpêt ra şino Dêrsim o Pertek de vûno „ Meselayî Dêrsim hal bîya“. Enver Paşayî zî jenosîdî Arminîyana pey vato, „ Meselayî Arminîyan hal bîya“.
Şarî Dêrsim û alewîyan verba no qisêkerdişî Onur Oymen hol yew îmtîhan da. Hema – hema her cayî Tirkîye de û Dêrsim de komel û dezgeyî Dêrsimijan verba no tewro faşîst vecîyayî. Înan no kerdinê CHP protesto kerd, heta Onur Oymen sey faşist nîşan da. Çimkî şarî ma yê Dêrsimij nê seranî peyinan de hol organîze bîyo. Hema hema her ca de komelî Dêrsimijan estî. O ridra ê eşkenî wext de cewabî kerdinanî înaseran bidî. Hema- hema piyerê protestoyan bi destî komelanî sîvîlan ameyî organîze kerdiş. Nayê zî raya peroyî ya Tirkîye ser hol tesîr viraşt. Nê protestoyan hêna ehemîyetî organîze bîyayişî, ehemîyetî dezgeyanî sîvîl ard çiman  ver. Yew cemaato modern encax bi dezgeyanî xo eşkeno waharî heq û huquqî xo vecîyo. No dem de kam milet ke organîze nebo, a bin lingan de şina. Mustafa Kemal na rastîyê zaf hol fam kerda. No rid ra ey ca de piyerê komel û dezgeyî Kurdan qefilnayi û kam ke waşto ke Kurdan organîze bikero, vernî înan birnayo. Çimkî ey zûnayin ke yew mileta bê rêxistin rehet yena xapînayiş.
Onur Oymen çîko Dêrsim ser va, eynî çî Pali, Çolîg, Lîcê, Pîran, Gelîyê Zîlan, Agirî û ê cayanî Kurdîstan yê bînan ser zî va. Pekî çi ra nê cayan ra veng nevecîya. Çi gune ke şarî ma yê nê bajaran hend organîze nîyo, waharî dezgeyanî sîvîl nîyo. Zafê bajaranî Tirkîye de  sey komelê Çolîgijan, komelê pîranijan komelî nê cayan zî estî, la nê komelî polîtîk nî yî. Nê komelî hêna zaf şarî re ardim kenî. Elbet no zi lazim o, la nê gereka waharî şeref û heysîyetî şar û welatî xo zî vecî. Çi gune ke şarî ma yê nê mintiqayan tîya de hol yew îmtîhan neda.
 Per bîn ra rexistinanî Kurdan yê sîyasî zî no derheq de hol îmtîhan neda. DTP eşkayn her cayî Kurdîstan de protestoyan organîze bikero, la nekerd. Çimki çi gune ke DTP hesasîyetanî mîlî de zaf hesas nîya, la semedî yew kesî ya eşkena zaf çî bikero. Rêxistin û partîyî bîn zî waharî quwetî nîyî, la hanc zî ê eşkayni vecî kuçeyan ser û no kerdineyo faşîst protesto bikerî. Nê rojanî peyinan de çend dezgeyan no kerdinê CHP protest kerd, la no bes nîyo.
 Her milet taye hesasîyetî xo estî. Kurdan zî hesasîyetî xo estî. Gereka ma waharî hesasîyetanî xo veci. Yew cemaat îna beno millet.