Özgür Düşünme ve Tartışma Platformu!..

Seyîdxan Kurij - Bottrop 22 Mayıs Cümartesi günü Almanya`nın  Bottrop kentinde Kürdistan Dernekleri Federasyonu – KOMKAR – EU ile federasyona baĝlı Bottrop derneĝi – Hevaltî tarafından  Prof. Şakirê Xudo`yu anmak için bir konferans düzenlendi. Prof. Şakirê Xudo`yu anma konferansı Hevaltî derneĝi yönetim kurulu üyesi Fetah Tîmar`ın açılış konuşması ile başladı

Fetah Timar bu konferansın amacı ve programı üzerine katılımcıları bilgilendirdi. Fetah Timar, „ Prof. Şakirê Xudo  bütün hayatı boyunca kürtlerin tarihi üzerine bıkmadan, usanmadan araştırmalar yaptı. O Sovyetler Birliĝin`de resmi devlet politikasına raĝmen Kürt Özgürlük Hareketi konusunda doĝru bildiklerini yazmayı sürdürdü. Bizler bu gibi deĝerlerimeze sahip çıkmak ve onları yeni nesillere tanıtmak için bu tür konferanslar düzenlemeyi sürdürmeliyiz“ dedi.

Fetah Timar`ın konuşmasından sonra araştırmacı – yazar Wezîrê Eşo „ Bir tarihçi olarak Prof. Şakirê Xudo ve onun akademik çalışmaları“ adlı bir tebliĝ sundu. Wezîrê Eşo Sovyetler Sosyalist Cumhuriyetler Birliĝi (SSCB) ve Ermenistan Cumhuriyet`inin poltikaları ve SSCB `deki akademik çalışmanın koşulları hakında bilgi sunduktan sonra, konuşmasını şöyle sürdürdü, „ özelikle Stalin döneminde SSCB de akademik çalışma koşulları çok kötü idi. Sovyetler Birliĝi komşuları ile sorun istemediĝinden Kürtlerin yaşadıkları Türkiye, Irak, İran ve Suriye devletlerinin kürt politikları hakında, Kürtlerin sosyal, ekonomik, toplumsal ve siyasal sorunları hakında yazmak sakıncalı idi. Buna raĝmen Şakirê Xudo gerek „ Rîya Teze“ gazetesinde yazdıĝı dönemde gerek üniversitedeki akademik çalışmaları döneminde bu sansuru aşmaya çalıştı. Stalin`in ölümünden sonra şartlar biraz düzeldi, ama yine de özelikle Kürdistan Özgürlük Hareketi üzerine yazmak ve araştırma yapmak oldukça zordu. İşte Prof. Şakirê Xudo bu dönemde özelikle büyük kahraman Mustafa Barzani önderliĝindeki Kürdistan Ulusal Özgürlük hareketi üzerine çok deĝerli çalışmalar yaptı“    

Wezîrê Eşo `dan sonra  KOMKAR – EU başkanı Kovan Amedi misafirleri selamlayarak Prof. Şakirê Xudo ile KOMKAR arasındaki ilişki ve Prof. Şakirê Xudo`nun Avrupa`da verdiĝi konferanslar, buradaki Kürtler ile ilişkileri hakında görüşlerini dile getirdi.

Daha sonra Kürdistan Parlamentosun da parlementer olan ve Dihokdaki Laliş merkezi başkanı olan yazar Pir Xidir Silêman Şakirê Xudo`nun Kürdistana yaptıĝı ziyaret ve deĝişik yerlerde verdiĝi konferanslar üzerine bilgilerini katılımcılar ile paylaşdı. Pir Xidir Silêman`dan sonra Heso Hurmî Brüksel Kürt Enstitusunun mesajını okudu. Heso Hurmî konuşmasının sonunda dinleyicilere dönerek şimdi size iyi bir haber vermek istiyorum diyerek, şöyle dedi, „ uzun yıllardır yayınını düzenli olarak sürdüremiyen Şakirê Xudo`nun da gençliĝinde çalıştıĝı „Rîya Teze“ gazetesi Kürdistan Kültür Bakanlıĝı`nın finans desteĝi ile yayınını tekrar düzenli olarak sürdürmeye devam edecektir“.

Kısa bir aradan sonra konferansa yazar – şair Eskerê Boyik ile devam edildi. Eskerê Boyik „ Din ve ulusal sorun, bir insan ve toplum adamı olarak Şakirê Xudo“ adlı bir tebliĝ sundu. Eskerê Boyîk Şakirê Xudo`nun yaşamı, içinden geldiĝi toplum ve akademik çalışmaları hakında bilgiler sundu. Eskerê Boyîk rahmetli Şakirê Xudo Elegezlı idi, bizim köyümüz `de Elegez` e komşudur, ben kendisini şahsen 1960`dan beri tanırım dedikten sonra konuşmasını şöyle sürdürdü, „Şakirê Xudo „Ermenistan Akademisi Doĝubilimleri Enstitusunde“ çalışmaya başladĝından beri Kürdistan tarihi üzerinde araştırmalar yaptı. Önceleri Sovyetler Birliĝi ile Güney Kürdistan Kürt hareketinin ilişkileri iyi idi, fakat 1972`de SSCB ile Irak Hükümeti arasında bir dostluk ve işbirliĝi antlaşması yapıldı. Bundan sonra artık Sovyetler Birliĝi basınında ve akademik çevrelerde BAAS iktidarı ilerici ve antiemperyalist, Kürt hareketi gerici, feodal ve emparyalistlerin işbirlikçisi idi. İşte Şakirê Xudo bu şartlarda Güney Kürdistan`daki Ulusal Özgürlük Hareketi üzerine bir doktora çalışması yaptı. Ya o SSCB devletinin resmi tezlereine göre bir doktora tezi hazırlayacaktı, yada tezi büyük ihtimal ile kabul edilmiyecekti. Şakirê Xudo doĝru bildikleri konusunda hiçbir taviz vermedi, tezini objektiv bir şekilde tarihi gerçeklere uygun olarak yazıp Ermenistan Akademisi Doĝubilimleri Enstitusune sundu. Erivan`deki akademi bu konuda karar alamadı ve doktora tezini Moskova`daki Doĝubilimleri Enstitusune gönderdi. Bu gidiş gelişler ile Şakirê Xudo`nun doktorasının kabulu iki yıl gecikti. Rahmetli Şakire Xudo bütün sıkıntılara raĝmen Kürdistan tarihi konusundaki çalışmalarını sürdürdü. Sovyetler Birliĝi sistemi çöktükten sonra o bir gurup Kürt ve diĝer uluslardan akademisyen ile „Kürt Araştırmalar Merkezi“ ni kurdu. Bu merkez`in çalışmları ile daha önce SSCB`de Kürt Ulusal Hareketi hakında yazılan kitapların çoĝu yeni ve objektiv bilgiler eklenerek tekrar yazıldı“.

Eskerê Boyîk Şakirê Xudo`nun toplumdaki ilişkileri konusunda da  onun Kürt ve Ermeni toplumu ile çok iyi ilişkileri olduĝunu ve özellikle Ermeniler tarafından da çok sevildiĝini dile getirdi.

Eskerê Boyik`den sonra Şahab Akdaĝ  Oldenburg Ezidiler Evinin mesajını okudu ve oĝle yemeĝi ıçin konferansa ara verildi.

Oĝle Paydosunda sonra Dr. Mihemmed Zeyno „ Bir öĝretmen, akademisyen olarak Şakirê Xudo ve onun Kürdistan`ın diĝer parçalarındaki öĝrenciler ile ilişkileri“ konulu bir tebliĝ sundu.

Konferans Dr. MIhemmed Zeyno, Eskerê Boyîk ve Wezîrê Eşo`nun sahneye çıkıp katılımcıların sorularını yanıtlamaları ile sona erdi.

   

Prof. Şakirê Xudo Mihayî kimdir?

Prof. Şakirê Xudo Mihayî  1930`da Ermenistan Cumhuriyetinin Elegez köyünde dünyaya geldi.
O  1948` de Erîvan da Pedagoji Üniversitesi tarih bölümünü bitirdi ve 1955 de „Riya Taze“ gazetesinde gazetecilik yapmaya başladı. Şakirê Xudo 1960`da gazetecilik işini bırakıp tamamen Kürt ve Kürdistan tarihi üzerine çalışmalara başladı. O 1971`de Ermenistan Akademisi Doĝubilimleri Enstitusun de araştırma görevlisi olarak çalışmaya başladı ve uzun yıllar Erivan`da Kürdistan tarihi üzerine dersler verdi.

Şakirê Xudo 1981`den 1994`e kadar Ermenistan Akademisi Doĝubilimleri Enstitusun`de Kurdoloji bölümünün başkanlıĝını yaptı. Bu dönemde onun sorumluluĝunda Kürdistan tarihi üzerine onlarca kitap ve bilimsel çalışma yayınlandı.

Şakirê Xudo 1981`de Profosör oldu. Sovyetler Birliĝi`nin daĝılmasından sonra o bir gurup Kürt ve Kürt olmayan akademisyen ile birlikte „Kürt Araştırmalar Merkezi“ ni kurdu ve ölene kadar bu merkezin başkanlıĝını yaptı. Kürt Araştırmalar Merkezi Şakirê Xudo`nun başkanlıĝında Kürdistan tarihi ve Kürt Ulusal Hareketi üzerine14 kitap yayınladı. 

Perof. Şakirê Xudo 2006 yılında Kürt Feder Devletin`de altın Pîremerd araştırma ödülünü aldı.

Perof. Şakirê Xudo 1 Şubat 2007`de 77 yaşında Moskova`da hayata gözlerini yumdu.